Nieuwste inzichten over Fusarium op Akkerbouwdag
- 28 mei 2026
Tijdens de Akkerbouwdag op 28 mei in Lelystad deelde WUR-onderzoeker Anne van Diepeningen namens Uireka de nieuwste inzichten over de beheersing van Fusarium. In een drukbezochte ‘Vraag-maar-raak’-sessie gaf zij tekst en uitleg over de verspreiding en bestrijding van deze hardnekkige uienmoordenaar.
Fusarium veroorzaakt onder andere verwelkingsziekte en bolrot. Dit is met name in de bewaring een groot probleem, omdat aangetaste uien onverkoopbaar zijn. De specifieke boosdoener in de uienteelt is geïdentificeerd als Fusarium oxysporum f.sp. cepae. Uit geavanceerd DNA-onderzoek van de WUR blijkt dat deze uienpathogeen over een eigen ‘inbrekerskoffertje’ beschikt: een set van 7 unieke genen waarmee de schimmel de ui specifiek kan binnendringen en aantasten.
Onzichtbare vijand in de bodem
De schimmel vormt een nagenoeg onzichtbare bedreiging in de grond. Bij een belasting van meer dan 7.000 sporen per gram grond treedt er al snel een uitval van 25 procent of meer op in het veld. Extra complex is dat de schimmel diep kan infiltreren; de sporen zijn tot wel een meter diep in de bodem terug te vinden. Om de schimmeldruk in kaart te brengen, wordt er momenteel gezocht naar een meetmethode om dit direct in de grond te kunnen meten. Statistici geven aan dat een mengmonster van minimaal 40 steken per perceel noodzakelijk is voor een betrouwbaar beeld. Is een ui eenmaal verzwakt, dan is er zelfs bij een lage sporendruk al snel sprake van schade.
Teeltwisseling en onkruidbeheer
Wat kan een teler doen om de schimmeldruk te verlagen? Na een uienteelt stijgt de aanwezigheid van Fusarium in het veld aanzienlijk. De keuze voor het volggewas is hierna cruciaal. Terwijl veldboon en suikerbiet de schimmeldruk gelijk houden, en gewassen zoals Japanse haver de schimmel juist in zich kunnen dragen, zorgt de teelt van wintertarwe voor een duidelijke afname van de pathogeendruk.
Daarnaast waarschuwde Van Diepeningen voor de rol van onkruid. Veelvoorkomende onkruiden zoals kruiskruid en vogelmuur fungeren als een perfecte ‘herberg’ voor Fusarium. Hoewel het onkruid er zelf niet aan doodgaat, blijft de schimmel hierdoor wel massaal in de grond aanwezig. Een strakke onkruidbestrijding is dus essentieel. Alle verzamelde praktijkdata over grondsoorten, rotaties en bewerkingen moeten uiteindelijk leiden tot een Schimmelschema en een Beslissingsondersteunend Systeem (BOS) voor de sector.
Reststromen: composteren helpt, inunderen niet
Een veelgestelde vraag vanuit de praktijk is hoe om te gaan met besmet uienmateriaal. Uit proeven blijkt dat mesofiele vergisting onvoldoende soelaas biedt; het duurt maar liefst 35 tot 45 dagen voordat de sporen volledig zijn afgedood , waardoor er bij een normale verblijftijd een risico op verdere verspreiding blijft bestaan. Ook inundatie (het land onder water zetten) biedt geen definitieve oplossing: de schimmeldruk vermindert weliswaar, maar de sporen overleven gedeeltelijk en zouden zichzelf mogelijk juist door het perceel kunnen verspreiden. Professionele compostering (2 cycli van circa 10 dagen) blijkt daarentegen wél effectief om Fusarium volledig dood te krijgen.
Vragen uit de praktijk en vervolgonderzoek
Na afloop van de presentatie kwamen er vanuit de aanwezige telers nog tal van praktijkvragen naar voren, die de complexiteit van het probleem onderstrepen. Zo is de exacte invloed van de pH-waarde nog onduidelijk (hoewel een lagere pH gunstiger lijkt te zijn) en is de overleving van de schimmel in houten boxpallets nog niet officieel onderzocht. Ook de effecten van champost, zaagsel en natuurlijke vijanden (antagonisten) bevatten nog veel open vragen.
Het onderzoek van Uireka loopt dan ook volop door. De pijlen zijn nu gericht op het effect van besmet zaad en het telen op ruggen. Om dit vervolgonderzoek te versnellen, deed Van Diepeningen tot slot een dringende oproep aan alle uientelers: stuur monsters in van velden met Fusarium, inclusief de bijbehorende informatie over de voor- en nagewassen. Alleen met deze gezamenlijke praktijkdata kan de sector deze uienmoordenaar de kop indrukken.
